इयत्ता 6वी विज्ञान SA-2 नमूना प्रश्नपत्रिका-3 (2025–2026)

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

इयत्ता: 6 वी | विषय: विज्ञान (Sub-Science) | एकूण गुण: 40 | वेळ: 90 मिनिटे

इयत्ता 6 वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) या LBA (Learning Outcomes Based Assessment) आधारित विज्ञान (Sub-Science) विषयाच्या नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच येथे उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. हा संच कर्नाटक राज्य अभ्यासक्रमाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तयार करण्यात आला असून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीचे सर्वंकष आणि गुणवत्तापूर्ण मूल्यमापन करण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.

शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 च्या द्वितीय सत्राच्या अखेरीस होणारी संकलित मूल्यमापन – 2 परीक्षा ही विद्यार्थ्यांनी वर्षभरात आत्मसात केलेल्या संकल्पना, प्रयोगाधारित समज, निरीक्षण कौशल्ये आणि तर्कशक्ती यांचे मूल्यमापन करणारी महत्त्वाची परीक्षा आहे. विज्ञान विषयामध्ये केवळ पाठांतर नव्हे तर संकल्पनांची सखोल समज, कारण-परिणाम संबंध, दैनंदिन जीवनातील उपयोग आणि प्रयोगात्मक विचार महत्त्वाचा असतो. याच दृष्टीकोनातून हा प्रश्नसंच तयार करण्यात आला आहे.

या संचामध्ये पुढील बाबींचा समावेश आहे:

• विज्ञान (Sub-Science) विषयासाठी 3 स्वतंत्र नमुना प्रश्नपत्रिका (Model Question Papers)
• प्रत्येक प्रश्नपत्रिकेसाठी सविस्तर उत्तरपत्रिका / उत्तरसूची
• तोंडी परीक्षा संच (1 गुणांच्या प्रश्नांसह)

प्रत्येक प्रश्नपत्रिका LBA तत्त्वांवर आधारित असून अध्ययन निष्पत्ती लक्षात घेऊन प्रश्नांची रचना करण्यात आली आहे. प्रश्नपत्रिकेमध्ये वस्तुनिष्ठ प्रश्न, रिकाम्या जागा भरा, जुळवा, लघुउत्तरी प्रश्न, कारणे लिहा, फरक लिहा, आकृतीवर आधारित प्रश्न, स्पष्टीकरणात्मक प्रश्न इत्यादी विविध प्रकारांचा समावेश आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या ज्ञान, समज, विश्लेषण, अनुप्रयोग आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे मूल्यमापन करता येईल.

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

इयत्ता: 6 वी | विषय: विज्ञान | गुण: 40 | वेळ: 90 मिनिटे

प्रश्न 1. योग्य पर्याय निवडून लिहा: (1 गुण x 6 प्रश्न = 6 गुण)

1. पाण्याचा गोठणबिंदू (Freezing Point) किती असतो?

• A) 100॰C
• B) 0 ॰C
• C) 50 ॰C
• D) 10 ॰C

2. खालीलपैकी कोणते नैसर्गिक संसाधन 'पुनरुद्भवी' (Renewable) आहे?

• A) पेट्रोल
• B) कोळसा
• C) सौर ऊर्जा
• D) डिझेल

3. धान्यातुन हलका भुसा वेगळा करण्यासाठी कोणती पद्धत वापरतात?

• A) चाळणे
• B) उपणणे (Winnowing)
• C) गाळणे
• D) निवडणे

4. बेडकाचे बाळ (Larva) कशाद्वारे श्वास घेते?

• A) कल्ले (Gills)
• B) फुफ्फुसे
• C) नाक
• D) त्वचा

5. आपल्या सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह कोणता आहे?

• A) पृथ्वी
• B) मंगळ
• C) गुरू (Jupiter)
• D) शुक्र

6. खालीलपैकी कोणते 'सजीव' आहे?

• A) विमान
• B) कुत्रा
• C) दगड
• D) पाणी

प्रश्न 2. रिकाम्या जागा भरा: (1 गुण x 6 प्रश्न = 6 गुण)

7. पृथ्वीचा नैसर्गिक उपग्रह _______ आहे.
8. समुद्राचे पाणी चवीला _______ लागते.
9. तापमानाचे मापन करण्यासाठी _______ हे उपकरण वापरतात.
10. _______ हा आपल्या सूर्यमालेचा केंद्रबिंदू आहे.
11. वनस्पती स्वतःचे _______ स्वतः तयार करतात.
12. मिठाचे पाणी हे _______ चे उदाहरण आहे. (मिश्रण / मूलद्रव्य)

प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात (1-2 वाक्यात) उत्तरे लिहा: (2 गुण x 10 प्रश्न = 20 गुण)

13. 'बाष्पीभवन' म्हणजे काय?
14. सजीवांची कोणतीही दोन लक्षणे लिहा.
15. 'हस्तवेचयन' (Handpicking) किंवा हाताने निवडणे ही पद्धत केव्हा वापरतात?
16. दोन 'जीवाश्म इंधनांची' नावे लिहा.
17. ग्रह आणि तारे यांमधील एक मुख्य फरक सांगा.
18. पाण्याचे कोणतेही दोन उपयोग लिहा.
19. 'उत्सर्जन' (Excretion) म्हणजे काय?
20. प्रयोगशाळेतील तापमापक आणि वैद्यकीय तापमापक यांत काय फरक आहे? (फक्त एक मुद्दा लिहा).
21. जंगलतोडीचा एक दुष्परिणाम लिहा.
22. वाळवंटात कोणते प्राणी आढळतात?

प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या: (8 गुण)

23. खालील चित्राचे निरीक्षण करा आणि प्रश्नांची उत्तरे द्या: (4 गुण)
[Image of Solar system]
1. चित्रातील सर्वात मोठ्या आगीच्या गोळ्याचे नाव काय आहे?
2. पृथ्वी सूर्यापासून कितव्या क्रमांकावर आहे?
3. कड्या असलेला ग्रह कोणता दिसत आहे?
4. सूर्याच्या सर्वात जवळचा ग्रह कोणता आहे?

24. थोडक्यात उत्तरे लिहा: (4 गुण)
पावसाचे पाणी साठवणे (Rainwater Harvesting) म्हणजे काय? त्याचे दोन फायदे लिहा.

PART C: MODEL ANSWER SHEET

प्रश्न 1 , 2 (12 गुण)

1. B) 0॰C
2. C) सौर ऊर्जा
3. B) उपणणे (Winnowing)
4. A) कल्ले (Gills)
5. C) गुरू (Jupiter)
6. B) कुत्रा
7. चंद्र
8. खारट
9. तापमापक (Thermometer)
10. सूर्य
11. अन्न
12. मिश्रण

प्रश्न 3 (20 गुण)

13. पाण्याची वाफ होण्याची प्रक्रिया म्हणजे बाष्पीभवन होय.
14. 1. सजीव श्वास घेतात. 2. सजीवांची वाढ होते.
15. जेव्हा मिश्रणातील नको असलेले घटक आकाराने मोठे असतात आणि थोडे असतात, तेव्हा हाताने निवडणे पद्धत वापरतात.
16. कोळसा, पेट्रोल, डिझेल.
17. तारे स्वयंप्रकाशित असतात, ग्रह स्वतः प्रकाशत नाहीत.
18. पिण्यासाठी, शेतीसाठी, स्वच्छतेसाठी.
19. शरीरातील नको असलेले पदार्थ बाहेर टाकण्याची क्रिया.
20. वैद्यकीय तापमापक शरीराचे तापमान मोजण्यासाठी वापरतात, तर प्रयोगशाळा तापमापक वस्तूंचे तापमान मोजण्यासाठी वापरतात.
21. पाऊस कमी पडतो / प्राण्यांचा निवारा नष्ट होतो.
22. उंट वाळवंटात आढळतो.

प्रश्न 4 (8 गुण)

23. सूर्यमाला चित्र निरीक्षण:
1. सूर्य (Sun).
2. तिसऱ्या (3rd).
3. शनी (Saturn).
4. बुध (Mercury).

24. पावसाचे पाणी साठवणे:
व्याख्या: पावसाचे पाणी जमिनीवर वाहून जाण्याआधी साठवून ठेवणे आणि त्याचा नंतर वापर करणे.
फायदे: 1. पाण्याची टंचाई कमी होते. 2. भूजल पातळी वाढते.

ORAL TEST (20 Questions)

(प्रत्येकी 1 गुण)

1. प्रश्न: ताप मोजण्यासाठी काय वापरतात?
   उत्तर: थर्मामीटर (तापमापक).
2. प्रश्न: पाणी उकळते तेव्हा त्याचे काय होते?
   उत्तर: वाफ होते.
3. प्रश्न: बर्फाचे पाणी होणे याला काय म्हणतात?
   उत्तर: वितळणे.
4. प्रश्न: पिठातून कोंडा वेगळा करण्यासाठी काय वापरतात?
   उत्तर: चाळणी.
5. प्रश्न: लोहचुंबक कोणत्या वस्तूंना आकर्षित करतो?
   उत्तर: लोखंडी वस्तूंना.
6. प्रश्न: आपल्याला उष्णता कोणापासून मिळते?
   उत्तर: सूर्यापासून.
7. प्रश्न: झाड सजीव आहे की निर्जीव?
   उत्तर: सजीव.
8. प्रश्न: सजीव श्वास घेताना कोणता वायू घेतात?
   उत्तर: ऑक्सिजन (प्राणवायू).
9. प्रश्न: मासा पाण्यात कशाने श्वास घेतो?
   उत्तर: कल्ल्यांमार्फत.
10. प्रश्न: गाडी चालवण्यासाठी कोणते इंधन लागते?
    उत्तर: पेट्रोल / डिझेल.
11. प्रश्न: सौर पॅनेल कशावर चालतात?
    उत्तर: सूर्यप्रकाशावर.
12. प्रश्न: सर्वात तेजस्वी तारा कोणता?
    उत्तर: सिरीयस (व्याध) किंवा सूर्य (जवळचा तारा).
13. प्रश्न: चंद्र कोणाभोवती फिरतो?
    उत्तर: पृथ्वीभोवती.
14. प्रश्न: आपल्याला रात्री आकाशात काय दिसते?
    उत्तर: चंद्र आणि तारे.
15. प्रश्न: लाल ग्रह कोणाला म्हणतात?
    उत्तर: मंगळ.
16. प्रश्न: निळा ग्रह कोणाला म्हणतात?
    उत्तर: पृथ्वी.
17. प्रश्न: समुद्राचे पाणी पिण्यायोग्य असते का?
    उत्तर: नाही (ते खारट असते).
18. प्रश्न: वनस्पतींची वाढ होण्यासाठी कशाची गरज असते?
    उत्तर: पाणी, सूर्यप्रकाश, हवा.
19. प्रश्न: मीठ कशापासून मिळवतात?
    उत्तर: समुद्राच्या पाण्यापासून.
20. प्रश्न: सर्वात हलका वायू कोणता? (फुग्यात भरतात)
    उत्तर: हायड्रोजन / हेलियम.

प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..

DOWNLOAD QUESTION PAPER DOWNLOAD ANSWER SHEET DOWNLOAD ORAL TEST