इयत्ता 6वी विज्ञान SA-2 नमूना प्रश्नपत्रिका-2 (2025–2026)

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

इयत्ता: 6 वी | विषय: विज्ञान (Sub-Science) | एकूण गुण: 40 | वेळ: 90 मिनिटे

इयत्ता 6 वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) या LBA (Learning Outcomes Based Assessment) आधारित विज्ञान (Sub-Science) विषयाच्या नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच येथे उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. हा संच कर्नाटक राज्य अभ्यासक्रमाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तयार करण्यात आला असून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीचे सर्वंकष आणि गुणात्मक मूल्यमापन करण्याच्या दृष्टीने अत्यंत उपयुक्त आहे.

शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 मधील द्वितीय सत्राचा समारोप म्हणजे संकलित मूल्यमापन – 2 परीक्षा. विद्यार्थ्यांनी संपूर्ण वर्षभरात शिकलेल्या विज्ञान विषयातील संकल्पना, प्रयोगाधारित समज, निरीक्षण कौशल्य, विश्लेषण क्षमता आणि तर्कशक्ती यांचे मूल्यमापन या परीक्षेद्वारे केले जाते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ पाठांतरावर भर न देता संकल्पनांची सखोल समज विकसित करणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने हा LBA आधारित प्रश्नसंच तयार करण्यात आला आहे.

या संचामध्ये समाविष्ट बाबी:

• लेखी परीक्षा नमुना प्रश्नपत्रिका – 3 मॉडेल
• सविस्तर उत्तरपत्रिका / उत्तरसूची
• तोंडी परीक्षा संच (1 गुणांच्या प्रश्नांसह)

प्रश्नपत्रिकेमध्ये वस्तुनिष्ठ प्रश्न (MCQ), रिकाम्या जागा भरा, योग्य पर्याय निवडा, जुळवा, लघुउत्तरी प्रश्न, कारण-परिणाम स्पष्ट करा, फरक लिहा, आकृतीवर आधारित प्रश्न, प्रयोगांवर आधारित प्रश्न तसेच दैनंदिन जीवनातील उदाहरणांवर आधारित अनुप्रयोगात्मक प्रश्नांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांची केवळ माहिती नसून त्यांची संकल्पनात्मक समज तपासली जाईल.

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

इयत्ता: 6 वी | विषय: विज्ञान | गुण: 40 | वेळ: 90 मिनिटे

प्रश्न 1. योग्य पर्याय निवडून विधान पूर्ण करा: (1 गुण x 10 प्रश्न = 10 गुण)

1. प्रयोगशाळेतील तापमापकामध्ये कोणता धातू वापरला जातो?

• A) पाणी
• B) पारा
• C) तेल
• D) अल्कोहोल

2. सकाळी पानांवर पाण्याचे थेंब (दवबिंदू) कशामुळे तयार होतात?

• A) बाष्पीभवन
• B) संघनन (Condensation)
• C) वितळणे
• D) उकळणे

3. गव्हाचे पीठ आणि कोंडा वेगळे करण्यासाठी कोणती पद्धत वापरतात?

• A) चाळणे
• B) निवडणे
• C) बाष्पीभवन
• D) घुसळणे

4. बेडकाच्या जीवनचक्रातील सुरुवातीचा टप्पा कोणता?

• A) टॅडपोल
• B) अंडी (स्पॉन)
• C) बाल बेडूक
• D) प्रौढ बेडूक

5. खालीलपैकी 'सकाळचा तारा' (Morning Star) कोणता आहे?

• A) मंगळ
• B) शुक्र
• C) गुरु
• D) बुध

प्रश्न 2. रिकाम्या जागा भरा: (1 गुण x 5 प्रश्न = 5 गुण)

6. पाण्याचा गोठणबिंदू _______ अंश सेल्सिअस आहे.
7. समुद्राच्या पाण्यातून मीठ मिळवण्यासाठी _______ पद्धतीचा वापर करतात.
8. वनस्पती श्वासोच्छवासासाठी पानांवरील _______ (Stomata) चा वापर करतात.
9. सौरऊर्जा हे _______ (अक्षय/संपणारे) संसाधन आहे.
10. स्वतःचा प्रकाश असणाऱ्या खगोलीय वस्तूंना _______ म्हणतात.

प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा: (2 गुण x 11 प्रश्न = 22 गुण)

11. 'वैद्यकीय तापमापक' आणि 'प्रयोगशाळा तापमापक' यातील एक फरक सांगा.
12. पाण्याच्या बाष्पीभवनावर परिणाम करणारे दोन घटक लिहा.
13. मळणी म्हणजे काय?
14. सजीव आणि निर्जीव यांमधील कोणतेही दोन फरक लिहा.
15. 'नक्षत्र' म्हणजे काय? एका नक्षत्राचे नाव लिहा.
16. गाळणे पद्धतीचा उपयोग कोठे होतो? एक उदाहरण द्या.
17. जंगलतोडीचे दोन दुष्परिणाम लिहा.
18. 'धूमकेतू' म्हणजे काय?
19. बियांच्या उगवणीसाठी कोणत्या गोष्टी आवश्यक असतात?
20. 'संपृक्त द्रावण' कशाला म्हणतात?
21. सौरमालेतील 'अंतर्गत ग्रह' आणि 'बाह्य ग्रह' (Outer Planets) यातील फरक काय?

प्रश्न 4. निरीक्षण आणि उपयोजन (8 गुण)

22. खालील चित्राचे निरीक्षण करा आणि विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे द्या: (4 गुण)

1. चित्रात कोणती विलगीकरण पद्धत दाखवली आहे?
2. शंकूपात्रात काय ठेवले आहे ज्यामुळे पाणी स्वच्छ होते?
3. या प्रक्रियेद्वारे कोणते मिश्रण वेगळे केले जात आहे?
4. या पद्धतीचा वापर करून आणखी कोणते मिश्रण वेगळे करता येईल?

23. सविस्तर माहिती लिहा: (4 गुण)
बेडकाचे जीवनचक्र स्पष्ट करा. (बेडकाची अंडी ते प्रौढ बेडूक या प्रवासातील टप्पे लिहा).

PART C: MODEL ANSWER SHEET

विभाग A (10 गुण)

1. B) पारा
2. B) संघनन (Condensation)
3. A) चाळणे
4. B) अंडी (स्पॉन)
5. B) शुक्र
6. 0॰C
7. बाष्पीभवन
8. पर्णरंध्र (Stomata)
9. अक्षय (पुनरुद्भवी)
10. तारे

विभाग B (24 गुण)

11. फरक: वैद्यकीय तापमापकात 'खाच' (Kink) असते, प्रयोगशाळा तापमापकात नसते.
12. घटक: तापमान (उष्णता), वाऱ्याचा वेग, पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ.
13. मळणी: पिकलेल्या पिकाच्या कणसांतून दाणे वेगळे करण्याची प्रक्रिया.
14. फरक: सजीवांची वाढ होते, निर्जीवांची होत नाही.
15. नक्षत्र: ताऱ्यांच्या समूहाने आकाशात तयार केलेली विशिष्ट आकृती. उदा. मृगशीर्ष.
16. उपयोग: द्रव्यातून न विरघळणारे घन पदार्थ वेगळे करण्यासाठी. उदा. चहा गाळणे.
17. दुष्परिणाम: प्राण्यांचा निवारा नष्ट होतो, तापमान वाढते.
18. धूमकेतू: बर्फ, धूळ आणि लहान खडकांनी बनलेले खगोलीय पिंड ज्यांना सूर्याजवळ आल्यावर शेपटी येते.
19. आवश्यक गोष्टी: पाणी, हवा आणि योग्य तापमान.
20. संपृक्त द्रावण: ज्या द्रावणात दिलेल्या तापमानाला आणखी द्रव्य विरघळू शकत नाही.
21. फरक: अंतर्गत ग्रह खडकाळ असतात, बाह्य ग्रह वायूंनी बनलेले असतात.

विभाग C (8 गुण)

22. चित्र निरीक्षण (गाळणे):
1. गाळणे (Filtration).
2. गाळण कागद (Filter Paper).
3. गढूळ पाणी (माती आणि पाणी).
4. चहाची पत्ती आणि चहा किंवा फळांचा रस आणि बिया.

23. बेडकाचे जीवनचक्र:
1. अंडी (Eggs/Spawn)
2. टॅडपोल (Tadpole)
3. बाल बेडूक (Froglet)
4. प्रौढ बेडूक (Adult Frog)

PART D: ORAL TEST (20 Questions)

सूचना: शिक्षकांनी विद्यार्थ्याला खालील प्रश्न तोंडी विचारावे. (प्रत्येकी 1 गुण)

1. प्रश्न: ताप मोजण्याचे एकक काय आहे?
   उत्तर: अंश सेल्सिअस किंवा फॅरेनहाईट.
2. प्रश्न: पाण्याचे वाफेत रूपांतर होणे म्हणजे काय?
   उत्तर: बाष्पीभवन.
3. प्रश्न: समुद्राचे पाणी पिण्यायोग्य असते का?
   उत्तर: नाही (ते खारट असते).
4. प्रश्न: धान्य पाखडून काय वेगळे केले जाते?
   उत्तर: हलका कचरा किंवा फोलपट.
5. प्रश्न: लिंबू सरबत हे कशाचे उदाहरण आहे?
   उत्तर: मिश्रण.
6. प्रश्न: वनस्पती हालचाल करतात का?
   उत्तर: होय.
7. प्रश्न: मासा कशाच्या साहाय्याने श्वास घेतो?
   उत्तर: कल्ले (Gills).
8. प्रश्न: आपणास ऑक्सिजन कोठून मिळतो?
   उत्तर: वनस्पतींपासून / हवेतून.
9. प्रश्न: पेट्रोलचा वापर जपून का करावा?
   उत्तर: कारण ते संपणारे इंधन आहे.
10. प्रश्न: पवनचक्की कशावर चालते?
    उत्तर: वाऱ्यावर.
11. प्रश्न: सूर्याच्या जवळचा ग्रह कोणता?
    उत्तर: बुध.
12. प्रश्न: लाल ग्रह कोणाला म्हणतात?
    उत्तर: मंगळ.
13. प्रश्न: आपण कोणत्या आकाशगंगेत राहतो?
    उत्तर: आकाशगंगा (Milky Way).
14. प्रश्न: बर्फाचे पाणी होणे म्हणजे काय?
    उत्तर: वितळणे.
15. प्रश्न: लोहचुंबक कशातून लोखंड वेगळे करू शकतो?
    उत्तर: कचऱ्यातून किंवा वाळूतून.
16. प्रश्न: बटाटा सजीव आहे की निर्जीव?
    उत्तर: बटाटा (वनस्पतीचा भाग म्हणून) सजीव पेशींनी बनलेला असतो.
17. प्रश्न: झाडांना अन्नासाठी कशाची गरज असते?
    उत्तर: सूर्यप्रकाश, पाणी आणि हवा.
18. प्रश्न: पृथ्वीचा उपग्रह कोणता?
    उत्तर: चंद्र.
19. प्रश्न: पावसाचे पाणी साठवण्याला काय म्हणतात?
    उत्तर: जलसंधारण.
20. प्रश्न: धुके (Fog) कशाचे उदाहरण आहे?
    उत्तर: पाण्याच्या बाष्पाचे / संघननाचे.

प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..

DOWNLOAD QUESTION PAPER DOWNLOAD ANSWER SHEET DOWNLOAD ORAL TEST